Fransa ve İspanya yakın tarihin en ağır orman yangınlarıyla mücadele ederken, binlerce itfaiyecinin çalışmalarına rağmen söndürülemeyen yangınlarını sebebini açıkladı.
Uzmanlara göre yangınların yıkıcı etkisi, “pyrocumulonimbus” veya diğer adıyla “yangın bulutları” sebebiyle daha da artıyor.
Orman yangınları genellikle sıcak, rüzgarlı ve kuru koşullarda yayılırken, kontrolden çıkan şiddetli yangınlar kendilerine has benzersiz bulutlar üretebiliyor.
Bu durumun en belirgin örneği olan pyrocumulonimbus bulutları, yangın kaynaklı “ateş fırtınıları” yaratıyor.
Bu ateş fırtınaları sıcaklıkları harlayan rüzgarlarla kuru otlara taşınınca, sonu gelmek bilmeye ve sürekli büyüyen yangınlar kaçınılmaz hale geliyor.
YANGIN BULUTLARI NASIL OLUŞUR?
Pyrocumulonimbus bulutları, büyük bir orman yangını tarafından üretilen devasa fırtına bulutlarıdır.
Şiddetli yangınlar, yükselen duman sütunuyla birlikte büyük miktarda enerji ve ısı yayar.
Duman sütunu yeterince yüksek seviyeye ulaştığında, düşük atmosferik basınç havanın soğumasına, nemin yoğuşmasına ve fırtına bulutunun oluşmasına yol açar.
Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) “bulutların ateş püskürten ejderhası” olarak tanımladığı bu yapılar, 10 ila 15 kilometre yüksekliğe ulaşarak stratosfere nüfuz edebilmektedir.
New South Wales Üniversitesi orman yangınları araştırma grubundan Rick McRae, bu durumu “yükselen dumanın içine oluşan gerçek bir fırtına” olarak tanımladı.
McRae, atmosferde yaklaşık 10 bin kilometre küplük bir alana ulaşan bu bulutların büyük bir etkiye sahip olduğunu vurguladı.
Enerjiyle yüklü olan, atmosferde yükseldikçe hızla soğuyan bulutlar sadece sıcak rüzgarları taşımakla da kalmıyor. Zira yangın bulutları, yıldırımlarıyla birlikte geliyor.
ALEVLERİN SEBEBİ GÖKTEN DÜŞÜYOR
Pyrocumulonimbus bulutları oluştuklarında, altlarındaki yangınların daha hızlı yayılmasına neden olan rüzgarlar üretebildiği gibi bazen kendi yıldırımlarını çaktırarak daha uzak bölgelerde yeni yangınlar başlatabiliyor
Uzmanlar, yangın bulutlarının yarattğı esintiler ve çakan yıldırımlarla, yeni yangınların tahmin edilemez bir hale geldiğini vurguladı.
Sahada yangınla mücadele eden ekipler için koşulları zehirli dumanları her tarafa yayan, ateşleri harlayan ve uzak ormanlara yayılan alevler, kontrol edilmesi zor bir felaket anlamına geliyor.
Kontrol edilemeyen bu yangınların yarattığı bulutlar, Avrupa’da 330 binden fazla insanın yangın bölgelerinden tahliye edilmesine sebep oldu.
30 yıl boyunca kıdemli araştırmacı olarak görev yapan McRae, “yangın bulutu, pek çok kişinin tahliye edilmesinin yerinde bir karar olduğunu doğruluyor” diye konuştu.
UZMANLAR ENDİŞEYLE İZLİYOR
2022 yılında Kaliforniya şehrini yakan, yanardağ patlamalarında da oluşan bu bulutlar, Fransa için bir felaket anlamına geliyo olabilir.
Fransa’daki yangın bulutlarının varlığının resmi olarak doğrulanması durumunda bu olgu ülke tarihinde ilk kez kaydedilmiş olacak.
McRae, asıl sorunun önümüzdeki günlerde bu tür bir bulutun oluşup oluşmayacağı olduğunun altını çizdi.
Uzmanlar, iklim krizinin küresel ölçekte orman yangınları ve pyrocumulonimbus oluşumu için tehlikeli koşulları artırdığını vurguladı.
İklim modelleri bu eğilimin gelecekte daha da şiddetleneceğini gösterirken, Avrupa’daki yangınlar turizm sezonunun en yoğun olduğu döneme ve Mayıs ayından bu yana süren kuraklığa denk geldi.
Meteoroloji tahminleri, Fransa’da sıcaklıkların 40 dereceye ulaşabileceği yeni bir sıcak dalgasına işaret ederken, Çekya üzerinden gelen yüksek sıcaklık kütlesinin dört ila beş günlük süreçte bölgeyi etkilemesi beklenmektedir.
